علائم طاعون چیست؟ این پرسش در هفته‌های اخیر بارها در موتورهای جست‌وجو تکرار شده است. انتشار خبر درگذشت یک کارمند آزمایشگاه در منطقه ایرکوتسک روسیه و گمانه‌زنی‌ها درباره ابتلای او به طاعون، نگرانی‌هایی را در افکار عمومی ایجاد کرد و باعث شد بسیاری درباره نشانه‌ها، راه‌های انتقال و درمان این بیماری کهن اطلاعات بیشتری بخواهند. در این مقاله، با تکیه بر منابع معتبر پزشکی و اظهارات رسمی، علائم انواع طاعون، راه‌های سرایت، درمان و توصیه‌های پیشگیری را به زبان ساده توضیح می‌دهیم.

طاعون چه بیماری‌ای است؟

طاعون یک بیماری عفونی و مشترک بین انسان و حیوان است که عامل آن باکتری یرسینیا پستیس (Yersinia pestis) است. این بیماری در تاریخ با نام «مرگ سیاه» شناخته می‌شود و قرن‌ها یکی از ویرانگرترین همه‌گیری‌های بشر بوده است. با کشف آنتی‌بیوتیک‌ها، طاعون دیگر تهدیدی جهانی محسوب نمی‌شود، اما باکتری عامل آن هنوز در جمعیت جوندگان وحشی برخی مناطق جهان زندگی می‌کند و به همین دلیل، موارد پراکنده و موضعی آن همچنان گزارش می‌شود.

بر اساس آمار سازمان جهانی بهداشت که خبرگزاری مهر به نقل از گزارش ABC منتشر کرده، بین سال‌های ۲۰۱۹ تا ۲۰۲۵ میلادی در مجموع ۳۸۴۷ مورد مشکوک انسانی و ۴۲۳ مورد مرگ مرتبط با طاعون از ۱۰ کشور گزارش شده است.

علائم طاعون بر اساس نوع بیماری

علائم طاعون معمولاً یک تا هفت روز پس از قرار گرفتن در معرض باکتری ظاهر می‌شود. نشانه‌های عمومی شامل تب، لرز، ضعف و سردرد است، اما این بیماری سه شکل اصلی دارد که هر کدام بخشی متفاوت از بدن را درگیر می‌کند:

۱. طاعون خیارکی

شایع‌ترین شکل طاعون است و غدد لنفاوی را درگیر می‌کند. مهم‌ترین نشانه آن، تورم دردناک غدد لنفاوی است که به آن «خیارک» می‌گویند و بیشتر در کشاله ران، زیر بغل یا گردن دیده می‌شود. تب ناگهانی، لرز، سردرد، خستگی شدید و دردهای عضلانی نیز از علائم همراه آن هستند.

۲. طاعون ریوی

خطرناک‌ترین شکل بیماری است که ریه‌ها را درگیر می‌کند. علائم آن شامل تب بالا، لرز، سرفه، درد قفسه سینه، تنگی نفس و گاهی خلط خونی است. این نوع طاعون برخلاف دو نوع دیگر می‌تواند از طریق قطرات تنفسی هنگام سرفه و عطسه از فردی به فرد دیگر منتقل شود و بدون درمان سریع، به‌سرعت پیشرفت می‌کند.

۳. طاعون سپتی‌سمیک

در این نوع، باکتری وارد جریان خون می‌شود. علائم آن ممکن است شامل تب، لرز، ضعف شدید، درد شکم، اسهال، استفراغ، خونریزی زیر پوست و در موارد پیشرفته، سیاه شدن و مرگ بافت (نکروز) در انگشتان دست و پا یا بینی باشد.

طاعون چگونه منتقل می‌شود؟

• گزش کک‌های آلوده: اصلی‌ترین راه انتقال؛ کک‌ها پس از تغذیه از جوندگان آلوده، باکتری را به انسان منتقل می‌کنند.
• تماس مستقیم: دست زدن به بافت یا مایعات بدن حیوانات آلوده، مانند جوندگان یا شکار وحشی.
• قطرات تنفسی: تنها در طاعون ریوی دانلود بازی جدید و در تماس نزدیک با بیمار.

ماجرای خبر طاعون در روسیه

در مهر ۱۴۰۵ خبری در رسانه‌ها منتشر شد مبنی بر اینکه یک کارمند آزمایشگاه مؤسسه پژوهشی ضدطاعون در منطقه ایرکوتسک روسیه جان باخته و به ابتلا به طاعون مشکوک بوده است. نهاد فدرال نظارت بر حقوق مصرف‌کنندگان و رفاه انسانی روسیه (روس‌پوترب‌نادزور) اعلام کرد که علت بیماری این فرد «ذات‌الریه با منشأ نامشخص» بوده و وضعیت اپیدمیولوژیک منطقه پایدار است. طبق گزارش‌های بعدی، در میان افرادی که با او در تماس بودند موردی از طاعون شناسایی نشد و سازمان جهانی بهداشت نیز خطر این رویداد را برای عموم مردم پایین ارزیابی کرد، هرچند خواستار اطلاعات بیشتری از روسیه شد.

در ایران نیز دکتر قباد مرادی، رئیس مرکز مدیریت بیماری‌های واگیر وزارت بهداشت، اعلام کرد که درباره این خبر هیچ اطلاعیه رسمی از سوی سازمان جهانی بهداشت یا مراجع ذی‌صلاح دریافت نشده و این مرکز وضعیت را با دقت زیر نظر دارد و در صورت لزوم اطلاع‌رسانی خواهد کرد.

آیا طاعون قابل درمان است؟

بله. طاعون با آنتی‌بیوتیک‌های مناسب قابل درمان است، به شرط آنکه تشخیص و درمان سریع انجام شود. تأخیر در درمان، به‌ویژه در طاعون ریوی و سپتی‌سمیک، می‌تواند خطر عوارض جدی و مرگ را به‌شدت افزایش دهد. تشخیص بیماری با آزمایش نمونه خون، خلط یا مایع غدد لنفاوی انجام می‌شود و بیماران معمولاً در بیمارستان و در شرایط جداسازی درمان می‌شوند. مصرف خودسرانه آنتی‌بیوتیک توصیه نمی‌شود و تنها پزشک باید نوع و دوز دارو را تعیین کند.

چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟

اگر پس از سفر به مناطقی که طاعون در آن‌ها گزارش شده یا پس از تماس با جوندگان وحشی، دچار تب ناگهانی همراه با تورم دردناک غدد لنفاوی یا علائم شدید تنفسی شدید، فوراً به پزشک مراجعه کنید و سابقه سفر یا تماس خود را به او اطلاع دهید. با این حال یادآوری می‌شود که تب، سرفه و بدن‌درد در فصل پاییز معمولاً نشانه بیماری‌های شایعی مانند سرماخوردگی و آنفلوانزاست و نباید بی‌دلیل نگران طاعون شد.

راه‌های پیشگیری

1. از تماس با جوندگان وحشی، لانه آن‌ها و حیوانات مرده خودداری کنید.
2. در طبیعت‌گردی و کمپینگ از مواد دافع حشرات استفاده کنید.
3. حیوانات خانگی را در برابر کک محافظت کنید.
4. در صورت سفر به مناطق دارای کانون طاعون، توصیه‌های بهداشتی محلی را رعایت کنید.
5. اخبار را فقط از منابع رسمی مانند وزارت بهداشت و سازمان جهانی بهداشت دنبال کنید.

جمع‌بندی

طاعون بیماری‌ای قدیمی اما قابل درمان است که با تب، لرز، تورم دردناک غدد لنفاوی و در نوع ریوی با سرفه و تنگی نفس بروز می‌کند. خبرهای اخیر درباره روسیه هنوز از سوی مراجع رسمی به‌عنوان طاعون تأیید نشده و خطر آن برای عموم پایین ارزیابی شده است. آگاهی از علائم، پرهیز از تماس با جوندگان وحشی و مراجعه به‌موقع به پزشک، مهم‌ترین راه‌های محافظت در برابر این بیماری هستند.